Solucanlar : Çiftleşme ve Üreme

Solucanlar : Çiftleşme ve Üreme I

Solucanlar : Çiftleşme ve Üreme I

Solucanlar yaklaşık 4-8 hafta içinde cinsel olgunluğa erişirler (Not: bu tespit laboratuvar koşullarında yapılan deneyler sonucunda elde edilmiştir ve ayrıca tüm koşulların optimum olması durumunda üretim sistemlerinde de mümkün olabilmektedir.)

Çiftleşme süreci Temmuz-Ekim ayları boyunca sessiz, ılık ve nemli gece boyunca veya güneş doğmadan önce sabah boyunca gerçekleşir. Birkaç saat boyunca sürer. (Not: Eğer ortam koşulları gerektiği gibi sağlanmışsa tüm yıl çiftleşme ve üreme olabilmektedir.)

Çiftleşme ve üreme her bir solucanda gerçekleşen ayrı süreçlerdir. Dış cinsel organları yok ama içerisinde spermlerin yer aldığı cinsel gözenekleri vardır. Doğurganlık bezleri boşalma ihtiyacı duyduğu zaman yalnızca içgüdüsel olarak tahrik olan solucanlar, şeritlerini bir araya getirecek ve öylece kalmalarını sağlayan bir pozisyon arayışı içerisine girerler. Böylece, oldukça hareketsiz bir biçimde en azından 15 dakika kalırlar. Bu zaman boyunca, karşılıklı olarak sperm değiş tokuşunu gerçekleştirirler.

Çiftleşme testisler olgunlaştığında meydana gelir. Çiftler clitellum’un yapışkan salgısı ve aksesuar bezlerinin salgısıyla birbirlerine kenetlenirler. Karşılıklı tohumlama sonrası çiftler birbirlerinden ayrılırlar.  Kokon üretimi ise çiftleşme sonrasında ve yumurtalıklar olgunlaştığında meydana gelir.

Bazı türler çiftleşme için yüzeye çıkarlar ve çiftleşme yaklaşık 1 saat sürebilir. Birleşme esnasında solucanlar dış uyaranları engellerler ve örneğin ışık veya dokunma gibi durumlara cevap vermezler. Çiftleşme esnasında bol miktarda mukus salgılarlar ve birbirlerine sıkıca baskı yaptıklarında sperm transferiş gerçekleşir. solucanlar

Karanlık ortamda solucanların diğer solucanları çiftleşme için uyaran kimyasal bir madde olan feromon salgıladıkları sanılıyor.

Çiftleşme sonrası clitellum, içerisinde solucanın yumurtası ve eşinin spermlerinin yer aldığı yüzük benzeri kokonların sertleşerek oluşmasını sağlamak için bir madde salgılamaya başlar. Citellum pembemsi renkten kırmızımsı renge kadar değişmeye başlar. Çiftleşme sonrası, solucanlar ayrıldıktan çok sonra citellum solucanın etrafında bir halka şeklini oluşturmaya başlayan kokonu salgılamaya başlar. 2 mm.lik kokon sonunda solucanın baş ucuna doğru kayar ve limon şeklini alarak ağzı kapanır.  Döllenme bu kokon içinde gerçekleşir. Bu itinali süreç yumurta ve spermlerin kendi kendini döllenmelerini engelemek içindir.

Daha sonra solucanların etrafındaki halka şeklini yitirmeye başlar ve bu olduğu zaman solucan kendi yumurtasını ve diğer solucanın spermlerini daha önce oluşmaya başlayan kokonların içerisine enjekte etmeye başlar. Solucanlar kayarak hareket etmeye, ilerlemeye başladıkları zaman kokonların uçları, içlerinde embriyonik solucanların gelişmeye başlayacağı hafifçe limon şekline benzeyen bir kuvöz gibi mühürlenir. Her bir kokon içerisinde 3 ile 15 adet bereketli, doğurgan yumurta yer alır. Kapsülün biçimlenmesinden üç hafta sonra, solucanlar çıkış yollarını yemeye ve beslenmeye başlarlar.

Kokon içindeki yumurtaların bir çoğu döllenmiş olmasına rağmen gelişme tamamlandığında sadece bir tek (ÇN: bazı kaynaklara göre birkaç tane) solucan kokondan çıkar. Diğer yumurtalar ise gelişmekte olan solucan için yiyecek olarak kullanılırlar.

solucan kokonu

solucan yumurtası

Bebekler, 2 mm boyunda ve tamamen beyaz bir renkte olan küçük fakat tam bir solucan formunda çıkmaya başlarlar. Birkaç güne kadar da tipik kırmızımsı renklerine erişirler. Cinsel yapılarının gelişimi, ki yaklaşık 60 gün içerisinde tamamlanır, solucanların cinsel olgunluğa erişiminin göstergesi olur. Bunu kutlamak için solucanlar kalan yaşamları boyunca her sekiz günde bir çiftleşirler.

Bu bölümde kokon denilen solucan yumurtasından yavru solucanların çıkışı resimlerle anlatılmaktadır.

Görüldüğü gibi yumurtalar oldukça küçük boyutlardadır.

solucanlarda üreme

Yakından görünüşü limon şeklini andırır.

solucanlarda üreme

solucanın üreme şekli

Aşağıda görüldüğü gibi solucanların birleşerek birbirlerine sperm transfer etmesinden bir süre sonra kokonlar oluşur.

solucanın hayat döngüsü

Yumurtadan çıkma süreci:

 

solucanın yumurtadan çıkışı

Bir yavru solucanın canlı doğumuna tanık olmak ister misiniz?

YUMURTADAN ÇIKIŞ 1

YUMURTADAN ÇIKIŞ 2

YUMURTADAN ÇIKIŞ 3

YUMURTADAN ÇIKIŞ 4

ÜREME

Olumlu koşullar altında, solucanlar çok çabuk çoğalırlar. Cinsel olgunluğa yaklaşık sekiz hafta içinde erişirler ve haftada bir çiftleşirler (kompost solucanlarının 4 yıl ve üzerinde yaşadıkları bilinmektedir).

Optimum koşullarda sekiz solucan altı hafta içinde 1500 solucan yavrulayabilir. Bir solucan yatağı erişebileceği azami nüfusuna ulaştığı zaman, solucanlar beslenmeyi bırakır, citellumları incelir ve çoğunlukla görünmez olur.

Solucanların kokon üretmeleri için ortam sıcaklığı 21.1 santigrat derece ve üzerinde olmalıdır. Aynı zamanda sıcaklık sürekli değişken olmamalı mümkün oldukça sabit olmalıdır. Kokonlar bir kez üretildikten sonra içerisindeki yavruların çıkabilmesi için bu ısı dengesinin korunması gerekmektedir.

Solucanların başlarının hemen gerisinde bulunan beyazımsı halka, ortalama olarak solucanlar 4 veya 6 haftalık iken oluşurlar. Bu halkalar hem erkek hem de dişilik organlarını birlikte barındırırlar.

Birbirlerine zıt yönlerde bu halkalarından birleşen solucan, birbilerinin vücutlarına sprem transferine başlarlar. Bu spremler keselerde toplanır. Daha sonra bu halkalar içinde yumurtalar oluşmaya başlar. Geri çekildiğimizde sperm ve yumurtalar kokon içinde toplanmış olurlar.

Geri çekilme tamamlandıktan sonra kokonlar içinde döllenme başlar. Keseler bir pirinç tanesinden küçüktüler ve yeşilimsi bir renktedirler. Her bir kokon 1 ile 5 solucan içerir. Eğer koşullar kokonlardan çıkış için uygun değilse, örneğin kuraklık gibi, kokonlar uyku halinde yıllarca kalabilir ve koşullar yeniden düzeldiğinde yavrular kokonlardan çıkmaya başlarlar.

Bebek solucanlar 2-3 hafta içinde kokonlardan çıkarlar. Bebekler beyazımsıdır ve ancak yarım ile 1 inch (1 inch=2,54 santimetre) uzunluğundadırlar. Doğar doğmaz kendi başlarınadırlar ve yaklaşık 6 hafta sonra kendi bebeklerini doğurabilirler.

Şimdi biraz daha detaya inelim:

YAŞAM DÖNGÜSÜ

>   ÜREME SEZONU

• Temmuz-Ekim

• Monoestrus

>   ÇİFTLEŞME

• Süreç topraktaki tünellerde gerçekleşir.

• 2 solucan birbirlerinin zıt yönünde olacak şekilde bir araya gelirler.

• Bir solucanın Kozalaksı İğneleri (Pineal spicules) diğer solucanın Sperm Torbası Gözeneklerine (spermethecal pores) denk gelir.

• Vücutlarını ileri geri hareket ettirerek birbirlerinin sperm torbalarını spermlerle doldururlar.

• Böylece 2 solucan arasında karşılıklı olarak sperm aktarımı gerçekleşir. Aktarım süreci 1 saat sürer. Bu süreç sonunda her iki solucan birbirinden ayrılır.

solucanlarda üreme

solucanlarda üreme

solucanda döllenme nerde gelişir

solucanlarda üreme nasıl olur

solucan üremesi

solucanc ve üreme

      1. Clitellum

      2.   Genital kıl (segment 26): Solucanlar çiftleşme esnasında birbirlerine zıt yönlerde bu genital kıllarla tutunurlar.

     3.   Sperm Olukları: İki solucan çiftleştiğinde, sprem kanallarından gelen spremler diğer solucanın sprem haznesine gitmek için solucanın sprem oluklarından geçer.

      4.   Sprem kanalları

      5.   Dişi genital delikler: Ancak solucanlar üreme koşullarındayken görünürler.

      6.   Sperm hazneleri:  Ancak solucanlar üreme koşullarındayken görünürler.

    KOKONLARIN BİÇİMLENMESİ

      • Clitellum içerinde, kuşak şeklinde olan kokonlar oluşmaya başlar.

      • Clitellum’un iç yüzeyinde mukusumsu bir tüp oluşmaya başlar.

      • Solucan vücudunu geriye doğru iterek bu tüpün ileri doğru kaymasını sağlar.

      • Bu mukusumsu tüp oval biçimli olan kokonu altı saat içinde meydana getirir.

      • Boyutları 2.00–2.5 mm × 1.2 –2.00 mm arasındadır.

      • İlk olarak yumurtacıklar 14. segmente gelirler.

      • Spremler ise sperm torbasından gelirler.

    • Clitellum’un içinde oluşmaya başlayan ve ileride kokonları oluşturacak olan mukusumsu tabaka solucanın geriye hareket etmesiyle ileri doğru kayar ve spermlerle döllenmiş olan yumurtaları içine alır. Solucanın ağız kısmına doğru kaymaya devam ederken limon şeklini almaya başlar. Son aşamada solucanın ağzından kokonlar dışarı çıkar.

      • Bir üreme sezonunda 14 kokon meydana gelir.

solucan yumurtası

solucanda döllenme nerde gelişir

solucanlarda üreme

     DÖLLENME

Protandri koşulları nedeniyle (Hermafrodit canlılarda erkek genital organların dişi genital organlardan önce oluşması, androgoni) çapraz döllenme meydana gelir. Döllenme dışsal olarak, örneğin kokon içinde gerçekleşir.

     GELİŞİM

• Gelişim kokon içinde dışsal olarak başlar. solucanlar

• 1 kokondan bir solucan meydana gelir.

• Gelişim larva süreci olmaksızın doğrudandır. solucanlar

• Bölünme holoblastik (yumurta bölünmesi; hücre bölünmesinin, yumurtanın tamamında gerçekleşmesi. Erken embriyonik dönemde tam bir sitoplazma bölünmesinin takip ettiği her bir çekirdek bölünmesi. Çekirdekler hücre zarları tarafından ayrılır.) ve eşitsizdir.

• Başkalaşım (metamorfoz) yoktur.

• Kokon içerisndeki süreç 8-10 haftada tamamlanır. solucanlar

• Bebek solucanlar kokonlardan yumurtadan çıkma yöntemiyle çıkarlar.

Bebek solucanlar bazı farklar dışında erişkin solucanlarla birebir aynıdırlar:

• Boyutları daha küçüktür.

• Clitellum’ları yoktur.

• Kılları (Setae) 14, 15 ve 16. Segmentlerde mevcuttur.

• Üreme organları henüz olgunlaşmamıştır. solucanlar

• Birkaç hafta içinde üreme olgunluklarına erişirler. Yaşam ömürler 3.5 ile  10.5 yıl arasındadır.

ÜREME SİSTEMİ

Solucanlar iki eşeyli canlılardır.

solucanın üreme şekli

Yumurtalık bir çifttir ve görünümü küçük, beyaz ve parmak şeklindedir. Solucanın ön tarafondaki 12 ile 13. segmentleri arasındaki boşlukta yer alır. Her bir yumurtalıkta oojenez tarafından biçimlenen mezolesital yumurtaların yer aldığı 8-10 çıkıntı bulunur.

solucan

Yumurtalık

Yumurtalar her bir çıkıntıda lineer tarzda düzenlenmiştir. Organın bağlanma noktasına yakın yerde (proximal end) küçük yumurtalar yer alır. Yumurtalar 1 çift kirpikli ovidukal huniye girdikten sonra yumurta kanalından geçerler ve dişi eşey deliğinden dışarı verilirler. Sperm kesesi 4 çifttir. 6, 7, 8 ve 9. segmentlerde çift lop halinde bulunurlar. Geniş lob şişkindir ve keseyi andırır, küçük lob ise bir torbacık şeklindedir. solucanlar

solucan üreme şekli

Üreme Sistemi

solucanın üreme şekli

Sperm Torbası

solucanlarda üreme

2 çift olan testisler yuvarlak şekilli ve beyazdırlar, 10 ve 11. segmentler arasında yer alırlar. Her bir segmentte 4-8 çıkıntı bulunur. Testisler her taraftan testis kesesi ile kaplanmıştır ve testis kesesi sadece seminal veziküle açılır. Seminal vezikül 11 ve 12. segmentte 2 çift olarak yer alır ve spermlerin olgunlaşması burada gerçekleşir. Spermler tekrar sperm kesesine dönerler. Spermler 2 çift sperm kanalı aracılığıyla spermisit huniden geçerek 18. segmentteki prostat bezine erişir. Prostat bezi 16. segmentte veya 17 ile 20. segment arasında ya da 21. Segmentte 1 çift olarak yer alır, düzensiz ve büyük bezlerlerdir. Ana merkezi parçası salkım şeklinde bir bezdir (doğal hali beze gibidir.) Salgısı spermleri birbirine bağlar. Spermatik kordonlar erkek genital açıklıklar sayesinde dışarıya açılırlar. Erkek genital açıklığın duvarı kozalak spikülünü oluşturur. Genital kabarcığın tabanında yardımcı bezler yer alır ve salgıları çiftleşmede kolaylık sağlar. solucanlar

GENİTAL PAPİLLA (GENİTAL KABARCIK)

• 2 çifttir. solucanlar

• Yan karında (VL) 17 ve 19. segmentte yer alır.

• Yapısı vantuz biçimindedir.

• Çiftleşme esnasındaki kenetlenmeye yardımcı olur. solucanlar

GÖZENEKLER

solucan üremesi

Çeviri ve Derleme: Savaş

kaynak : http://solucangubresi.web.tr/temel-bilgiler/solucanlar-ciftlesme-ve-ureme-ii.html

Tags

Bir Cevap Yazın

top
%d blogcu bunu beğendi: